Karate współcześnie

Rywalizacja sportowa i popularyzacja karate w świecie to najważniejsze punkty powojennego rozwoju karate. Okres ten można przede wszystkim połączyć z najwybitniejszą karateką tego okresu – koreańskim mistrzem, twórcą stylu Kyokushin – Masutatsu Oyamą. Można go nazwać wielkim reformatorem Karate, za jego udziałem ta sztuka walki rozpowszechniła się poza Japonią, ale i rozpoczął się w niej rozłam – wyklarował się podział: na style tradycyjne w opozycji do nowoczesnych, kontaktowych, nastawionych na współzawodnictwo sportowe.

Historia najpopularniejszego obecnie stylu Karate – Kyokushinkai „Ekstremum Prawdy” jest w dużej mierze historią życia jego twórcy nieżyjącego już Masutatsu Oyamy. Przyszedł on na świat w 1923 roku w Korei Południowej. Jako uczeń szkoły podstawowej zaczął naukę chińskiego stylu Kempo. W 1936 roku zdobył czarny pas. W wieku 13 lat osiedlił się na stałe w Japonii, gdzie trenował karate pod kierunkiem Funakoshi. Jako 17-letni student uniwersytetu w Takushoku zdobył 2 Dan w karate. W 1947 roku został mistrzem Japonii w pierwszych powojennych mistrzostwach w karate. W rok później zdecydował się poświęcić swe życie karate i rozpoczął długi, 18-miesięczny trening w górach, by doprowadzić do perfekcji swą technikę. Po powrocie – jako jedyny w historii karateka – zdecydował się na widowiskową walkę z bykiem. Potrafił umiejętnie połączyć walkę karate z trakcyjnym medialnie widowiskiem, dzięki czemu zdobył dużą popularność. W 1952 roku wyjechał do USA, gdzie przez 11 miesięcy prowadził szkolenia i pokazy. W 1954 roku Oyama otwarł pierwsze Dojo, a dziewięć lat później założył Międzynarodową Organizację Karate Kyokushinkai z centralnym Dojo Honbu w Tokio. Rok później były premier Japonii E. Sato otrzymał tytuł Kaicho (prezydenta), a Oyama został Kancho (dyrektorem). W 1974 roku Kancho Oyama otrzymał 9 Dan i rok później odbyły się pierwsze Otwarte Mistrzostwa Organizacji Kyokushinkai, w których zwyciężył E. Sato. Aktualnie Międzynarodowa Organizacja Kyokushin jest najbardziej dynamiczną i liczną organizacją karate na świecie. Posiada blisko 1100 oddziałów w ponad 120 krajach, zrzeszając ok. 2 mln członków. W jej zarządzie zasiadają m.in. M. Mori i T. Miki – byli premierzy Japonii, król Hiszpanii Juan Carlos. Masutatsu Oyama, jako twórca i założyciel nowoczesnego kierunku, posiadał najwyższy stopień wtajemniczenia – 10 Dan. Był autorem fundamentalnych publikacji książkowych na temat karate. Do historii przeszły jego niesamowite wyczyny są wprost fantastyczne: walczył on m.in. przez 3 dni non stop ze 100 przeciwnikami, pokonał 50 byków, dzięki czemu przyczynił się do popularyzacji karate. W czasie trwania swojej błyskotliwej kariery zyskał przydomek „ostatniego samuraja”.

Dotkliwym ciosem dla japońskiego karate była druga wojna światowa – zginęło wówczas wielu mistrzów, szczególnie na Okinawie, gdzie toczyły się ciężkie walki. Natomiast jednym z warunków kapitulacji Japonii postawionych przez USA był zakaz uczenia japońskich sztuk walki w szkołach – Amerykanie obawiali się odrodzenia ducha imperialistycznego w tym narodzie, zakaz ten dotyczył Kendo, Judo i Aikido. O karate jednak Amerykanie nie słyszeli, toteż ruch ten odrodził szczególnie szybko, zwłaszcza po powrocie mistrza Funakoshiego do Tokio. Amerykańscy oficerowie stacjonujący w Japonii byli pierwszymi adeptami karate z innego kontynentu ćwiczącymi karate. W szkoleniu amerykańskich żołnierzy szczególnie aktywny był jeden z uczniów Funakoshi, Masatoshi Nakayama (1913-1987), który ponad trzydzieści lat stał na czele Japan Karate Association, rozwinął karate sportowe i spopularyzował styl Shotokan na całym świecie wysyłając w świat dobrze wyszkolonych instruktorów, z których większość już od wielu lat stoi na czele światowych organizacji (ruch Shotokan podzielił się obecnie). Wśród nich warto wymienić T. Okazaki w USA (International Shotokan Karate Federation), Hidetaka Nishiyama w USA (International Traditional Karate Federation), T. Kase we Francji i K. Enoeda w Anglii (World Shotokan Karate Association), H. Kanazawa w Japonii (Shotokan Karate International) oraz H. Ochi w Niemczech (JKA Germany) i H. Shirai we Włoszech (World Shotokan Karate Academy ).

Warto tutaj podkreślić również zasługi M. Nakayamy dla rozwoju karate. Nakayama przez całe swoje życie prowadził działalność, która miała ma celu rozwinąć i rozpowszechnić Shotokan na całym świecie. Kierował dobrze wyszkolonych instruktorów do różnych krajów. Większość z nich obecnie kieruje światowymi organizacjami, które powstały po rozpadzie Shotokanu (Hidetaka Nishiyama w USA – International Traditional Karate Federation, K.Funakoshi w USA Funakoshi Shotokan Karate Association, T.Okazaki w USA – Internatiomal Shotokan Karate Federation, T.Kase we Francji i K.Enoeda w Wlk. Brytanii, H.Shirai we Włoszech – World Shotokan Karate Academy, Hirokazu Kanazawa w Wlk. Brytanii – Shotokan Karate International Federation oraz H.Ochi w Niemczech – JKA Germany).

Do popularyzacji karate w USA przyczynili się także: słynny piosenkarz (i praktyk karate) Elvis Presley oraz aktor Bruce Lee, posługujący się mieszanką stylów chińskich, japońskich i koreańskich, którą nazwał Jeet Kune Do. Wiele pokazów organizował w USA, zmarły niedawno Ed Parker, nazywany „ojcem amerykańskiego karate”. Od 30 lat naucza w Kalifornii karate Takayuki Kubota (Internatinal Karate Association), twórca oryginalnego, agresywnego stylu Gosoku-ryu.

Naczelna japońska organizacja karate tradycyjnego – JKA również w samej Japonii nie utrzymała jednolitej struktury, po śmierci Nakayamy (15 kwietnia 1987) rozpadła się na JKA (Tetsuhiko Asai) i JKA World Federation (Hastukuni Sugiura), część japońskich karateków wywodzących się z Shotokanu ćwiczy również w Japan Karate Federation.

W 1957 roku zorganizowany został I Ogólnojapoński Turniej Mistrzowski Karate-do. Sponsorem Imprezy był Japoński Związek Karate (JKA), a już następnego miesiąca Ogólnojapońska Studencka Liga Karate zorganizowała mistrzostwa przed widownią kilkutysięczną. 10 kwietnia 1958 roku JKA została oficjalnie zatwierdzona przez japońskie Ministerstwo Edukacji. Oprócz tego, że były to przedsięwzięcia epokowe w dziejach karate, obydwa turnieje jeszcze bardziej spowodowały wzrost zainteresowania karate w Japonii. Obecnie turnieje te odbywają się corocznie i nabierają coraz większego rozmachu. Podobne zawody mają również miejsce w wielu innych krajach (w tym i w Polsce). Największe wśród nich znaczenie mają: Światowy Turniej Mistrzowski Karate-do, Mistrzostwa Świata ITKF, Mistrzostwa Świata WKF oraz Shoto World Cup organizowany przez JKA.

Wkrótce po przybyciu do Stanów Zjednoczonych Hidetaka Nishiyama zakłada All American Karate Federation w 1961 roku, która zrzeszała amerykańskich karateków ćwiczących Shotokan. W 1975 roku Nishiyama zakłada International Amateur Karate Federation, która na początku lat osiemdziesiątych, po wewnętrznej reformie zarówno struktury, jak i metod treningowych, przekształciła się w International Traditional Karate Federation.

Warto zaznaczyć, że sam Gichin Funakoshi był przeciwnikiem zawodów sportowych. Dla niego walka sportowa nie odpowiadała duchowi karate-do. Gloria i samozadowolenie którą odczuwaliby zwycięzcy mogła mieć zły wpływ na mentalność karateki. Według niego właściwym stosunkiem do swojego karate powinno być ciągłe szukanie doskonałości, niezadowalanie się osiągniętym poziomem. Jego dewizą było Karate ni sente nashi (Karate nie jest sztuką ataku).

Mimo to istniała w karate tradycyjnym spora grupa karateków zwłaszcza wśród grup uniwersyteckich których pociągała rywalizacja sportowa. Judo jako pierwsza ze sztuk walki wkroczyło na drogę współzawodnictwa sportowego. Pomimo oficjalnego zakazu mistrza Funakoshiego odbywały się sekretne pojedynki pomiędzy dojo uniwersyteckimi.

Wracając do aspektu sportowego i rozwoju karate – rok 1964 i olimpiada w Tokio wydawały się milowym krokiem na drodze rozwoju karate. Po raz pierwszy zostały rozdane medale olimpijskie w judo i dano dla karate nadzieje pod warunkiem unifikacji stylów i przepisów walk sportowych . W tym celu Gogen Yamaguchi zw. „Kotem” (Goju-Ryu Goju-Kai) doprowadził do powstania Federation All-Japan Karate-do Organizations (1964 r.), która zjednoczyła wszystkie style karate. W 1970 roku założona została największa organizacja karate – World Union of Karatedo Organizations(WUKO), której celem między innymi jest ujednolicenie przepisów sportowych na żądanie MKOL. Jej przewodniczącym został Ryochi Sasagawa. Niestety na mistrzostwach i kongresie w Paryżu w 1970 doszło do rozłamu. Główną przyczyną było dopuszczenie RPA do mistrzostw – kraju stosującego wtedy politykę aparthaidu wobec mieszkańców. Doprowadziło to do powstania w 1975 roku konkurencyjnej o nieco odmiennych zasadach International Amateur Karate Federation (IAKF), którą wspierał H. Nishiyama. Warunek unifikacji, postawiony przez Komitet Olimpiski nie został zrealizowany.

W latach osiemdziesiątych rozmowy o zjednoczeniu tych dwóch organizacji nasiliły się, nawet rozegrano wspólny puchar świata w Budapeszcie, ale nie minęło wiele czasu a w 1981 roku Nishiyama stanął na czele Internatinal Traditional Karate Federation (ITKF) i kompromis znowu się oddala. ITKF odróżnia się od WUKO przepisami sportowymi i nazwą „traditional karate”przy używaniu dla WUKO nazwy „modern karate”, jednakże zawodnicy ITKF, jak i część WUKO ćwiczą jedną sztukę walki – Shotokan. Nową nadzieję na włączenie karate do grona dyscyplin olimpijskich dało przekształcenie się w 1996 roku WUKO w World Karate Federation, co było pierwszym krokiem wspólnych ustaleń, lecz pomimo to właśnie WKF, w przeciwieństwie do ITKF, nie ratyfikowała do dnia dzisiejszego dokumentów dotyczących zjednoczenia karate, a zarazem utworzenia światowej organizacji zrzeszającej największą ilość karateków w historii tej sztuki walki. W każdym razie szanse na status olimpijski znowu stały się odległe dla karate. Nowe rozmowy z MKOL i utworzenie Światowej Federacji Karate znowu rodzą nadzieje dla karate jako dyscypliny olimpijskiej, choć prawdopodobnie przyniesie to więcej szkody niż pożytku.

To nie koniec kłopotów i podziałów w karate, zdaje się nawet e w miarę upływu czasu przybywa i iednych, i drugich. Sąd w Tokyo odebrał prawo do używania nazwy JKA Tetsuhiko Asai i obecnie istnieje tylko jedna federacja o tej nazwie. Asai jest szefem Japan Karate Shotokai ( http://www.jks.jp/ ) w Japonii. Jedyną organizacją upoważniąną przez MKOL do reprezentowania karate na Igrzyskach Olimpijskich jest World Karate Federation ( http://www.wkf.net )

Istnieją jeszcze inne międzynarodowe federacje Shotokan: Japan Shotokan Karate Association ( http://www.jska.jp/ ) sensei Keigo Abe, Karatenomichi World Federation (KWF) ( http://www.iris.dti.ne.jp/~hisakura/kwf/ ) sensei Mikio Nahara, Funakoshi Shotokan Karate Association ( http://www.fska.com/ ) prowadzona przez Kennetha Funakoshiego

Tak więc najważniejszą postacią w powojennej historii Karate wydaje się być Masutatsu Oyama, twórca kontaktowego stylu Kyokushinkai. Jego pokazy karate i walk z bykami na Hawajach i w USA w latach pięćdziesiątych przyniosły mu światowy rozgłos, przyczyniły się do popularyzacji ale i do podziałów w karate. Wielu jego uczniów założyło własne organizacje i szkoły. Duży udział w rozwoju karate jako sportu, co okazało się najlepszym środkiem popularyzacji na świecie mieli także przedstawiciele Wado-ryu: Suzuki, T. Kono, Mochizuki, M. Shiomitsu w Europie, Takamatsu w Brazylii, T. Arakawa, Eriguchi, Tanabe w Japonii, stylu Shito-ryu: Takahashi we Francji, stylu Goju-ryu: Y.Himi i T.Funasako w Europie, Gosei Yamaguchi (syn Gogena) w USA. Wielu mistrzów jest jednak nadal przeciwnych traktowaniu karate jako sportu. Starzy uczniowie Funakoshi kontunuowali jego rozumienie karate. Liderem tego ruchu, który nazwano dla odróżnienia od Shotokan Shotokai był Shigeru Egami (1912-1981), a z żyjących M. Harada (nauczający w Anglii). Również M. Higaonna z Goju-ryu nie uznaje sportowej drogi, podobnie do znakomitej większości mistrzów z Okinawy, wśród których do najsłynniejszych obecnie należą posiadacze 10 dan: Shoshin Nagamine (Matsubayashi-ryu), Kanei Uechi (Uechi-ryu), Meitoku Yagi (Goju-ryu), Yuchoku Higa (Kobayashi-ryu), Eizo Shimabuku (Shobayashi-ryu).

Najważniejsze dzisiaj style tradycyjne Karate to: Shorin-ryu, Shotokan, Gosoku-Ryu, Goju-Ryu.

Style wywodzące się z kyokushin (style nazywane nowoczesnymi w opozycji do tradycyjnych):

1. Ashihara Karate – założone przez Hideyuki Ashiharę, obecnie kierowane przez Davida Cooka (8.dan); w Polsce szefem jest sensei Dariusz Winiarski (2. dan)

2. Enshin Karate – stworzony przez kancho Joko Ninomiya. W Polsce organizacją kieruje Radosław Kulikowski (2.dan).

3. Oyama Karate – kierowana przez Shigeru Oyamę (10. dan) – oddzieliła się od głównej organizacji Kyokushinkai jeszcze przed śmiercią Masutatsu Oyamy – w Polsce szefem jest shihan Jan Dyduch (7. dan)

4. Seidokaikan – założone w 1980 roku przez Kazuyoshi Ishiiego

5. Seido juku – założone i kierowane przez kaicho Tadashi Nakamurę (9.dan) – w Polsce głównym ośrodkiem są Wadowice, a szefem kyoshi Bogdan Czapla (5. dan)

6. Shidokan Karate – którego założycielem i liderem jest kancho Yoshiji Soeno (10. dan), zaś w Polsce szefem jest sensei Mariusz Radliński (3.dan)